3 hành vi dễ bị coi là trốn thuế người dân và doanh nghiệp cần biết

Từ ngày 1/7/2026, quy định về quản lý thuế có nhiều điểm mới nhằm tăng cường tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh và kê khai thuế. Bên cạnh việc quy định rõ các nghĩa vụ của người nộp thuế, pháp luật cũng xác định nhiều hành vi có thể bị xem là trốn thuế nếu làm giảm số thuế phải nộp hoặc làm tăng số thuế được miễn, giảm, hoàn. Việc hiểu rõ các quy định này sẽ giúp cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp chủ động tuân thủ pháp luật, hạn chế những rủi ro về xử phạt và truy thu thuế.

Không đăng ký, không kê khai hoặc nộp hồ sơ khai thuế quá hạn

Một trong những hành vi phổ biến dễ bị coi là trốn thuế là không thực hiện đăng ký thuế, không nộp hồ sơ khai thuế hoặc nộp hồ sơ khai thuế quá 90 ngày kể từ thời hạn quy định hoặc thời hạn được gia hạn.

Theo quy định mới, nếu việc chậm hoặc không kê khai này dẫn đến làm giảm số thuế phải nộp hoặc làm tăng số tiền thuế được miễn, giảm hay hoàn thì người nộp thuế có thể bị xác định là có hành vi trốn thuế. Đây là điểm mà các hộ kinh doanh, doanh nghiệp mới thành lập hoặc cá nhân kinh doanh cần đặc biệt lưu ý.

Trong bối cảnh cơ quan thuế đang đẩy mạnh chuyển đổi số và kết nối dữ liệu với nhiều nền tảng thanh toán, việc không kê khai hoặc kê khai chậm sẽ dễ dàng bị phát hiện thông qua quá trình đối chiếu dữ liệu.

Không ghi nhận doanh thu hoặc lập hóa đơn không đúng thực tế

Một hành vi khác rất dễ bị coi là trốn thuế là không ghi nhận đầy đủ các khoản doanh thu phát sinh trong sổ kế toán hoặc không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo quy định.

Ngoài ra, trường hợp có lập hóa đơn nhưng ghi giá trị thấp hơn giá trị thanh toán thực tế nhằm giảm doanh thu tính thuế cũng bị xem là hành vi trốn thuế. Trên thực tế, đây là vi phạm thường gặp ở một số hộ kinh doanh và doanh nghiệp khi muốn giảm nghĩa vụ thuế phải nộp.

Hiện nay, với việc áp dụng hóa đơn điện tử và tăng cường quản lý dữ liệu giao dịch, cơ quan thuế có nhiều công cụ để đối chiếu doanh thu thực tế với số liệu kê khai. Vì vậy, việc cố tình ghi nhận thiếu doanh thu hoặc xuất hóa đơn không đúng giá trị giao dịch có thể dẫn đến bị truy thu thuế, xử phạt hành chính hoặc xử lý theo quy định của pháp luật nếu đủ yếu tố cấu thành vi phạm.

Tiếp tục kinh doanh sau khi thông báo tạm ngừng hoạt động

Nhiều cá nhân và doanh nghiệp cho rằng sau khi thông báo tạm ngừng kinh doanh thì vẫn có thể phát sinh một số hoạt động mua bán nhỏ lẻ mà không cần thông báo lại với cơ quan thuế. Tuy nhiên, đây cũng là một trong những hành vi có thể bị coi là trốn thuế theo quy định mới.

Nếu người nộp thuế đã thông báo tạm ngừng kinh doanh nhưng trên thực tế vẫn phát sinh hoạt động kinh doanh, có doanh thu nhưng không thực hiện nghĩa vụ kê khai với cơ quan thuế thì có thể bị xử lý theo quy định.

Điều này nhằm đảm bảo tính công bằng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và tránh tình trạng lợi dụng việc tạm ngừng hoạt động để che giấu doanh thu hoặc né tránh nghĩa vụ thuế.

Người nộp thuế cần chủ động tuân thủ quy định

Việc nhận diện sớm các hành vi có nguy cơ bị coi là trốn thuế giúp cá nhân và doanh nghiệp hạn chế những rủi ro pháp lý không đáng có. Trong trường hợp phát hiện sai sót khi kê khai thuế, người nộp thuế nên chủ động rà soát, điều chỉnh và bổ sung hồ sơ theo đúng quy định trước khi cơ quan thuế tiến hành thanh tra, kiểm tra.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống kế toán minh bạch, lưu trữ đầy đủ chứng từ, xuất hóa đơn đúng quy định và kê khai doanh thu trung thực. Đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh, việc thường xuyên cập nhật các quy định mới về quản lý thuế sẽ giúp hạn chế vi phạm và đảm bảo hoạt động kinh doanh diễn ra ổn định, bền vững.

Trong thời gian tới, cùng với việc mở rộng ứng dụng dữ liệu số trong quản lý thuế, các hành vi gian lận, che giấu doanh thu hay kê khai không trung thực sẽ ngày càng khó thực hiện. Vì vậy, tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ thuế không chỉ giúp tránh các chế tài xử phạt mà còn góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch và phát triển lâu dài.