Doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể vay vốn bằng tài sản ảo

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) tại Việt Nam sắp có thêm cơ hội tiếp cận nguồn vốn khi Bộ Tài chính đề xuất cho phép sử dụng tài sản ảo, tài sản số và quyền sở hữu trí tuệ làm tài sản bảo đảm cho các khoản vay. Đây được xem là một bước tiến quan trọng trong việc tháo gỡ những rào cản tín dụng lâu nay, đặc biệt đối với các doanh nghiệp công nghệ, startup đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp sở hữu nhiều tài sản vô hình.

Theo dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi), cơ quan quản lý đề xuất bổ sung cơ chế khuyến khích các tổ chức tín dụng đa dạng hóa hình thức bảo đảm tiền vay. Thay vì chỉ tập trung vào các tài sản hữu hình như bất động sản, doanh nghiệp có thể sử dụng tài sản hình thành trong tương lai, quyền tài sản, quyền sở hữu trí tuệ, tài sản số và tài sản ảo để tiếp cận nguồn vốn ngân hàng.

Đề xuất này xuất phát từ thực tế nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa đang gặp khó khăn trong việc vay vốn do không sở hữu đủ tài sản thế chấp theo tiêu chuẩn tín dụng truyền thống. Trong khi đó, giá trị của nhiều doanh nghiệp hiện nay lại nằm ở các tài sản vô hình như phần mềm, dữ liệu khách hàng, thương hiệu, thuật toán công nghệ hay các tài sản số khác. Những tài sản này có thể mang lại giá trị kinh tế lớn nhưng chưa được khai thác hiệu quả trong hoạt động tín dụng.

Bộ Tài chính cho biết doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chiếm hơn 98% tổng số doanh nghiệp trong nền kinh tế. Tuy nhiên, nhóm doanh nghiệp này chỉ tiếp cận được khoảng 19-20% tổng dư nợ tín dụng của hệ thống ngân hàng. Đây là một nghịch lý khi khu vực SME đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Việc cho phép sử dụng tài sản ảo và tài sản số làm tài sản bảo đảm được kỳ vọng sẽ mở ra một kênh tiếp cận vốn mới cho doanh nghiệp. Đặc biệt, các startup công nghệ thường có giá trị doanh nghiệp được hình thành từ nền tảng công nghệ, dữ liệu và sở hữu trí tuệ thay vì nhà xưởng hoặc bất động sản. Nếu được công nhận trong hoạt động tín dụng, những tài sản này có thể giúp doanh nghiệp huy động vốn dễ dàng hơn để mở rộng hoạt động kinh doanh.

Không chỉ dừng lại ở việc mở rộng danh mục tài sản bảo đảm, dự thảo luật còn khuyến khích các tổ chức tín dụng xem xét cấp vốn dựa trên xếp hạng tín nhiệm, phương án sản xuất kinh doanh, khả năng mở rộng thị trường và dòng tiền của doanh nghiệp. Cách tiếp cận này phù hợp với xu hướng tài chính hiện đại, khi năng lực tạo ra doanh thu và lợi nhuận được đánh giá cao hơn việc chỉ dựa vào tài sản thế chấp.

Các chuyên gia đánh giá rằng đề xuất mới có thể góp phần thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế số tại Việt Nam. Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, nhiều doanh nghiệp sở hữu khối lượng lớn tài sản kỹ thuật số nhưng chưa có cơ chế pháp lý rõ ràng để khai thác giá trị kinh tế từ các tài sản này. Khi hành lang pháp lý được hoàn thiện, tài sản số và tài sản ảo có thể trở thành nguồn lực quan trọng giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tuy nhiên, việc đưa tài sản ảo và tài sản số vào hệ thống tín dụng cũng đặt ra nhiều thách thức. Các tổ chức tín dụng cần xây dựng cơ chế định giá, quản lý rủi ro và xử lý tài sản bảo đảm phù hợp với đặc thù của loại tài sản mới. Bên cạnh đó, cơ quan quản lý cần hoàn thiện khung pháp lý để đảm bảo tính minh bạch, hạn chế rủi ro và bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia.

Nhìn chung, đề xuất cho phép doanh nghiệp nhỏ và vừa vay vốn bằng tài sản ảo, tài sản số và quyền sở hữu trí tuệ được xem là một bước đi tích cực nhằm khơi thông nguồn vốn cho khu vực kinh tế tư nhân. Nếu được thông qua và triển khai hiệu quả, chính sách này không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận tín dụng thuận lợi hơn mà còn thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và tăng trưởng bền vững trong nền kinh tế Việt Nam.